ŚWIĘTOKRZYSKI PORTAL EWE

REGIONALNA BAZA WIEDZY

 

 

Do najważniejszych problemów z jakimi boryka się ludzkość na początku XXI wieku zalicza się między innymi zmniejszanie dostępnych zasobów surowców energetycznych oraz zanieczyszczenie środowiska. Powagę tej sytuacji dostrzega coraz więcej państw, organizacji oraz instytucji, które starają się wdrażać w życie wedle swoich możliwości zasady zrównoważonego rozwoju. Oznacza on wg.Ralfa K.Stappena [2006] „rozwój, który zaspokaja podstawowe potrzeby wszystkich ludzi oraz zachowuje, chroni i przywraca zdrowie i integralność ekosystemu Ziemi, bez zagrożenia możliwości zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń i bez przekraczania długookresowych granic pojemności ekosystemu Ziemi”.Podstawowymi narzędziami, które służą wdrażaniu zrównoważonej polityki energetycznej są efektywność energetyczna i energetyka odnawialna.Zgodnie z obecnie obowiązującą Ustawą o efektywności energetycznej z dnia 15 kwietnia 2011 r., określenie efektywność energetyczna rozumie sie jako„ stosunek uzyskanej wielkości efektu użytkowego danego obiektu, urządzenia technicznego lub instalacji, w typowych warunkach ich użytkowania lub eksploatacji, do ilości zużycia energii przez ten obiekt, urządzenie techniczne lub instalację, niezbędnej do uzyskania tego efektu.”W Ustawie Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. odnawialne źródła energii zdefiniowano jako „źródła wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy,biogazu wysypiskowego, a także z biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścików albo rozkładu składowanych szczątek roślinnych i zwierzęcych”. „Obie strategie muszą być rozwijane równocześnie, aby stabilizować i redukować emisję dwutlenku węgla. Wydajne używanie energii jest kluczowe dla spowalniania wzrostu zapotrzebowania na energię, tak by rosnące dostawy czystej energii mogły powodować głębsze redukcje w wykorzystaniu paliw kopalnych. Jeśli konsumpcja energii będzie rosła zbyt szybko, rozwój energii odnawialnej nie nadąży, by osiągnąć cel. Analogicznie, jeśli źródła czystej energii nie staną się powszechnie dostępne, spowolniony wzrost popytu w niewystarczającym stopniu przełoży się na ograniczenie całkowitych emisji węgla; potrzebne jest także zmniejszenie udziału węgla w źródłachenergii. W związku z tym zrównoważona ekonomia energetyczna wymaga większych zobowiązańzarówno w odniesieniu do wydajności jak i źródeł odnawialnych”[Źródło: American Council for an Energy Efficient Economy].

Pozycja światowego lidera w dziedzinie ochrony środowiska od lat przypada Unii Europejskiej, której jednym z priorytetów jest walka z globalnym ociepleniem. Swoje cele realizuje poprzez rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii i wdrażanie rozwiązań z zakresu efektywności energetycznej. Kluczowymi dokumentami w tej kwestii są następujące dyrektywy:

- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych zmieniająca i w następstwie uchylająca dyrektywy 2001/77/WE oraz 2003/30/WE,

- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r.w sprawie efektywności energetycznej, zmiany dyrektyw 2009/125/WE i 2010/30/UE oraz uchylenia dyrektyw 2004/8/WE i 2006/32/WE.

Również Polska jako członek Unii Europejskiej jest zobowiązana do spełniania wspólnotowych wytycznych w zakresie odnawialnych źródeł energii i efektywności energetycznej. Obecnie na terenie naszego kraju można zaobserwować znaczący wzrost udziału elektrowni funkcjonujących w oparciu o odnawialne źródła energii. Pierwsze miejsce pod względem łącznej mocy zajmuje energetyka wiatrowa z 663 instalacjami (2341,312MW). Na drugim miejscu znajduje się energetyka wodna, która z 765 obiektami jest najliczniejszą gałęzią energetyki odnawialnej. Ich aktualna moc wynosi łącznie 958,160 MW. Na kolejnych miejscach znajdują się elektrownie biomasowe (24 instalacje,łączna moc 59,260 MW) oraz biogazownie (193 instalacji, łączna moc 124,015 MW). Natomiast ostatnią pozycję zajmują elektrownie fotowoltaiczne. Ich jest zdecydowanie mniej w porównaniu z innymi instalacjami OZE (9 obiektów o łącznej mocy 1,251 MW).  W zestawieniu nie uwzględniono elektrowni realizujących technologię współspalania ze względu na niemożność określenia ich mocy.  W poniższej tabeli przedstawiono elektrownie funkcjonujące w oparciu o OZE na terenie województwa świętokrzyskiego,w porównaniu do sytuacji ogólnopolskiej [Źródło: URE, dane z dnia 30.09.2012].

Energetyka odnawialna w województwie świętokrzyskim na tle sytuacji ogólnopolskiej

 

Rodzaj elektrowni

Ilość

Łączna moc [MW]

Udział mocy w Polsce (%)

wodna

37

2,190

0,23

wiatrowa

12

4,406

0,19

biogazownie

4

2,140

1,73

biomasowe

2

12,700

2,27

współspalanie

1

-

-

 W zakresie wdrażania założeń efektywności energetycznej w Polsce udało się osiągną pewne postępy, aczkolwiek pozostaje jeszcze wiele do zrobienia."Gospodarka Polski charakteryzuje się nadal nadmiernym, w stosunku do wyników osiąganych w innych krajach, zużycie energii, surowców i materiałów w tworzeniu dochodu narodowego. Energochłonność PKB definiowana jako iloraz konsumowanej energii pierwotnej lub finalnej i wartości produktu krajowego brutto, ulega stopniowej poprawie -  wlatach 2000 - 2006 w tempie ok 2%/rok, pozostając jednak na poziomie wyższym od średniej krajów UE, a dużo wyższym od energochłonności rozwinietych gospodarczo krajów".Znaczne możliwości zastosowania rozwiązań z zakresu efektywności energetycznej i odnawialnych źródeł energii w celu realizacji założeń zrównoważonego rozwoju można upatrywać we wdrożeniu inteligentnych sieci elektroenergetycznych, tzw. „smart grid”. Nabierają one bowiem szczególnego znaczenia w związku z dynamicznym rozwojem odnawialnych źródeł energii, które są zależne od zmiennych warunków pogodowych. Poprzez odpowiednie sterowanie przepływem energii w sieci dystrybucyjnej czy właściwe sterowanie zachowaniem wytwórców i odbiorców energii możliwe jest bowiem redukowanie niedoborów czy naddatków energii, co przekłada się na zmniejszenie jej bezpowrotnych strat. Pod terminem smart grid kryje się sieć energetyczna, która integruje zachowania i działania wszystkich przyłączonych do niej użytkowników, poczynając od wytwórców po odbiorców, zapewnia zrównoważone ekonomicznie, niezawodne oraz bezpieczne działania, aktywnie angażuje odbiorców w proces wytwarzania energii; promuje postawy związane z odpowiedzialnym korzystaniem z energii,
tworząc aktywną postawę konsumencką oraz umożliwia uczestnictwo odbiorcy w procesie wytwarzania energii (zmienia konsumenta energii w prosumenta tj. świadomego odbiorcę i wytwórcę jednocześnie).                                                                                                 Rys.1. Schemat sieci smart grid
                              Źróło: http://www.wamax.wasko.pl/Portals/13/Smart%20Grid%205.png

 

Sieci inteligentne wykorzystują nowoczesne technologie telekomunikacyjne/ telemetryczne oraz innowacyjne systemy i urządzenia do sterowania, regulacji i zabezpieczenia sieci, optymalizujące zużycie energii, co w konsekwencji ogranicza wpływ procesów energetycznych na środowisko. Należą do nich między innymi instalacje HAN, dysponujące podłączeniem do sieci internet, wyposażonych w inteligentne i energooszczędne odbiorniki energii (pralki, lodówki, klimatyzatory, podgrzewacze), samochody elektryczne, których stacje ładowania potrafią nie tylko naładować samochód w sposób inteligentny (wtedy gdy prąd jest bardzo tani i dostępny), ale także konwertować energię z akumulatora do sieci energetycznej, wtedy gdy prąd jest bardzo drogi. Nieodzownym elementem smart grid są również przydomowe mikroinstalacje fotowoltaiczne lub wiatrowe, dzięki którym konsumenci energii stają się jednocześnie jej wytwórcami. Mając na względzie różne technologie wytwarzania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, można zaproponować stworzenie modelu współpracy w ramach rozproszonej grupy producentów OZE (fotowoltaika, małe elektrownie wiatrowe, małe elektrownie wodne). W modelu tym grupa producentów energii elektrycznej wykorzystuje instalacje OZE i wspólnie rozlicza oraz bilansuje osiągniętą w nich produkcję, korzystając z faktu, że każde ze źródeł dysponuje odmienną charakterystyką produkcji energii,

Wdrażanie rozwiązań OZE w Polsce napotyka na wiele barier, które utrudniają, bądź niejednokrotnie uniemożliwiają realizację inwestycji. Do najważniejszych z nich należy wymienić opóźnienia związane z wprowadzaniem regulacji prawnych warunkujących funkcjonowanie OZE, między innymi Ustawę o odnawialnych źródłach energii. Także brak pewności co do ostatecznie zatwierdzonych stawek wsparcia dla poszczególnych technologii, czy innych szczegółowych zapisów nie pozwala na stworzenie wiarygodnych biznesplanów. Bez nich nie jest możliwe uzyskanie wsparcia w postaci kredytów inwestycyjnych. Istotnym ograniczeniem, wstrzymującym na długi czas wszelkie inwestycje jest również brak miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, gdzie przygotowanie i zatwierdzenie takiego planu jest jedną z najdłużej trwających części w cyklu rozwoju projektu i zajmuje ok. 2 lat. Ponadto długotrwałe procedury administracyjne (np. wydanie decyzji
środowiskowej), jak i wymagania organów zaangażowanych w te procedury zniechęcają wielu inwestorów do działania. Przykładowo zbyt rygorystyczne wymogi ochrony środowiska przyrodniczego przy realizacji elektrowni wodnych sprawiają, że ich spełnienie zwłaszcza, przy realizacji mniejszych inwestycji pochłonie większe nakłady inwestycyjne niż koszt wybudowania samej elektrowni. Z kolei niejasna sytuacja prawna nieruchomości, na których planowana jest inwestycja może całkowicie zablokować projekt w danym miejscu, gdyż określenie prawowitego właściciela nieruchomości może trwać nawet wiele lat. Utrudnieniem, na które w największym stopniu narzeka branża energetyki wiatrowej jest brak technicznej możliwości podłączenia elektrowni do sieci energetycznej. Zakłady energetyczne zazwyczaj ze względu na brak odpowiednich funduszy nie są w stanie zrealizować przyłącza, na którym zależy inwestorowi. Z kolei, jeśli koszty podłączenia elektrowni do sieci miałby spaść na inwestora, niejednokrotnie jest to jednoznaczne z zaniechaniem inwestycji, gdyż, będą one
zbyt duże w stosunku do przychodów, jakie ma dostarczyć planowana elektrownia. Na koniec pozostał do poruszenia problem uzgodnień o charakterze społecznym. Ze względu na zbyt słabą edukację ekologiczną społeczeństwa wiele inwestycji napotyka na nieuzasadniony opór ze strony mieszkańców. Konieczne jest przeprowadzenie długotrwałych konsultacji, spotkań z autorytetami, wyjazdów dydaktycznych, aby móc przekonać lokalne społeczności o korzyściach jakie wynikają z wykorzystania odnawialnych źródeł energii i ich rzeczywistym oddziaływaniu na otoczenie.

Przezwyciężenie przedstawionych barier jest kluczowe, jeśli w Polsce ma następować dynamiczny rozwój wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Wiele z nich jest praktycznie niemożliwe do pokonania przez pojedynczego inwestora i w tej sytuacji niebagatelnego znaczenia nabierają organizacje branżowe, które aktywnie uczestniczą w procesach legislacyjnych oraz działają na rzecz promocji tej branży energetyki.

Wdr

1W tym serwisie wykorzystywane są pliki cookies. Stosujemy je w celach zapamiętywania ustawień i zbierania anonimowych danych dla celów statystycznych. Użytkownik ma możliwość samodzielnej zmiany ustawień dotyczących cookies w swojej przeglądarce internetowej.